تبلیغات
Law Journal

حقوق شهروندی و تفتیش و بازرسی خودرو ها بدون كسب اجازه مخصوص از مقام قضایی


نویسنده : دکتر محمود رجبی پور

عضو هیات علمی دانشگاه
برخی از ضابطین اعم از نیروهای انتظامی ، بسیج و... در موضوعات و چهارچوب وظایف قاونی خود انجام وظیفه می نمایند.  یكی از اقدامات نیروهای مذکور تفتیش و بازرسی خودروها در زمان و مكانهای گوناگون می باشد. به همین منظور یكی از سؤالاتی كه همواره توسط ضابطین ، مسئولین مربوط و بازرسی شوندگان با ادبیات متفاوت ولی با ماهیت واحد مطرح می گردد ، چگونگی تفتیش و بازرسی خودرو ها بدون كسب اجازه مخصوص از مقام قضایی می باشد . برای شفاف شدن موضوع مناسب است یكی از سؤالاتی كه در همین ارتباط مکرر مطرح شده است، در ادامه مرور کنیم :
در پی ماموریت های پلیس و بسیج و اقدام برای انجام تور ایست و بازرسی بعضا این نیروها با افراد و اتومبیل های مشكوك مواجه می شوند كه اساسا نیازمند تفتیش اتومبیل و بازرسی افراد یاد شده می باشند. این در صورتی است كه بعضی از افراد تصور می نمایند كه اتومبیل حریم شخصی آنهاست و از تفتیش خودروی خود ممانعت به عمل می آورند و مدعی هستند كه نیاز به حكم قضایی خاص می باشد.
و در ادامه تقاضا داشته اند كه مراجع ذیربط در این خصوص پاسخ داده و اظهار نظر صریح نمایند. نمونه این سئوالات در گذشته نیز از سوی ضابطین عام (نیروی انتظامی) و ضابطین خاص از جمله بسیج انجام شده است. در پاسخ به سوالات فوق و سئوالات مشابه با توجه به قوانین موجود باید اظهار داشت :

الف : بر اساس ماده 1 قانون حمایت از بسیج مصوب 6/10/1371 و آیین نامه اجرایی فوق الذكر ، نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مجاز است همانند ضابطین قوه قضاییه هنگام برخورد با جرایم مشهود  اقدامات لازم را به عمل آورند. بدیهی است از آنجا كه اتومبیل اشخاص حریم شخصی شهروندان محسوب می گردد ، توقف و بازرسی آنها نیازمند رعایت اصول قانونی است ، 

بنابراین اقدامات مذكورمی باید با توجه به موارد زیر انجام گیرد :
.1
جرم مشهود باشد (2) ؛ به عبارت دیگر برای توقف و بازرسی خودرو باید جرم مشهودی به وقوع پیوسته و حداقل شامل یکی از ویژگی های مندرج در ماده 21 قانون آیین دادرسی کیفری باشد .
.2
ضابطین مربوط حضور نداشته باشند و یا دسترسی آنان میسر نباشد.
.3
ضابطین مربوط اقدام به موقع در برخورد با جرم مذكور را به عمل نیاورده باشند.
ب: در غیر از موارد فوق الذكر توقف و بازرسی اتومبیل اشخاص در ایست و بازرسی ها نیازمند مصوبات قانونی زیر است :
.1
مصوبات شورای امنیت كشور (شاك) در خصوص نقاط ایست و بازرسی.
.2
مصوبات شورای تامین استان یا شهرستان.
.3
حكم دادستان بطور خاص.
ج: نکته مهم اینکه ضابطین حتما باید آموزش لازم را دیده باشند این امر در سازمان پلیس در قالب پلیس های تخصصی انجام می شود.

در همین ارتباط برابر آیین نامه اجرایی قانون حمایت قضایی از بسیج ضابطین بسیجی حتما باید :
.1
آموزش لازم و كافی دیده باشند.
.2
از سلامت جسمی و روانی لازم برخوردار باشند.
.3
برای آنها كارت شناسایی معتبر صادر شده باشد (تا در مواقع لزوم برای معرفی خود به اشخاص درخواست كننده یا بازرسان مربوط ارائه نمایند(
با توجه به موارد فوق برای تفتیش و بازرسی اتومبیل نیز باید یكی از شرایط مذكور وجود داشته باشد یا بازرسی به حكم مقام قضایی باید انجام شود و به صرف اینكه ادعا شود افراد و اتومبیل مذكور متخلف می باشند نمی توان اتومبیل ها را مورد تفتیش و بازرسی قرار داد . برخی بر این اعتقادند که به صرف اینکه به خودروئی مشکوک شدیم می توان خودرو را متوقف نمود در حالیکه اینگونه نیست.  این موضوع احتمالا با موضوع گمان یا ظن در ماده 96 آیین دادرسی یكی فرض شده كه نه تنها این فرض بلكه برداشت از ظن قوی و دلایل در ماده 96 نیز اشتباه است كه در ادامه به آن اشاره می شود.
احتمال سوء برداشت از ماده 96 آیین دادرسی كیفری
به موجب ماده 96 آیین دادرسی كیفری تفتیش و بازرسی منازل اماكن و اشیاء را در مواردی به عمل می آید كه حسب دلایل ، ظن قوی به كشف متهم یا اسباب و آلات و دلایل جرم ، در آن محل وجود داشته باشد.با توجه به ظاهر ماده فوق الذکر شاید این اشتباه بوجود آید كه چنانچه دلایل و ظن قوی به كشف متهم یا اسباب و آلات جرم وجود داشته باشد ظابطین می توانند اقدام به تفتیش و بازرسی نمایند در حالیكه "دلایل" و "ظن قوی" در حالت و وضعیتی است که مستقیما برای مقام قضایی باید بوجود آید و یا عموما توسط ضابطین دلایل و ظن قوی بر اساس اسناد و مدارك و مواردی نظیر آن جمع آوری و به مقام قضایی منعكس می شود و نهایتا این دو امر موجب صدور دستور مقام قضائی برای تفتیش و بازرسی از منازل ، اماكن و اشیا می گردد

به دلیل اهمیت واژه های مذكور ، ضروری است تعاریفی از هر یك ارائه گردد :
دلایلدلایل جمع دلیل است و دلیل عبارت است از راه ، طریق ، راهنما ، جهت و آنچه برای اثبات امری بكار می برند(3)  و یا اینكه به چیزی كه برای اثبات ادعایی مطرح می شود (2). باید توجه داشت قانونگذار از دلایل سخن به میان آورده و این حاكی از آن است به جهت اهمیت موضوع بر اساس آنكه ظن قوی ایجاد شود به دلایل متعدد باید استناد كرد. بدیهی است دلیل باید معتبر و محكمه پسند باشد.
ظن قوی:  ظن به معنی گمان و حدس است و پسوند قوی نیز حكایت ازقدرت ، نیرومندی و توانایی زیاد این گمان و حدس می باشد. به عبارت دیگر قید ظن قوی یا گمان نیرومند و با قدرت و استحكام زیاد ، باید به حسب دلایل محكم ایجاد شود.
بازرسیبازرسی یا تفتیش عبارت است از عمل تجسس و تفحص است كه معمولا در منزل شخص متهم به ارتكاب جرم بوسیله مقامات قضایی (3)یا نواب آنها به عمل می آید .
مفهوم بازرسی در اصطلاح حقوقی یعنی جست و جو كردن از طریق جابجایی اشیاء به منظور كشف آثار، مدارك و دلایل جرم و سپس ضبط و توقیف آنان می باشد.

ضابط : ضابط در لغت به معنی امین صلح ، قاضی و از نظر حقوقی كسی است كه وظیفه حفظ امنیت و رفاه و نظم را به عهده دارد. ضابطین به موجب ماده  15 آ.د.ك. مأمورانی هستند كه در حدود و دستورات قانونی تحت نظارت و تعلیمات مقام قضائی اقداماتی در جهت جمع آوری دلایل ، مدارك مربوط به جرم ، جلوگیری از فرار متهم یا پنهان شدن وی و تعقیب قانونی آن و ابلاغ  اوراق و اجرای تصمیمات قضایی را به موجب قانون  به عهده دارد. لازم به ذكر است آنچه كه در تبصره ماده مذكورجلب توجه می كند تأكید مقنن بر موثق بودن و مورد اعتماد بودن گزارش ضابطین می باشد .(6)




برچسب ها : حقوق شهروندی , تفتیش و بازرسی , بازرسی خودرو ها , بدون كسب اجازه , تفتیش و بازرسی خودرو ها , اجازه مخصوص از مقام قضایی , مقام قضایی ,
آرشیو موضوعی : آیین دادرسی کیفری ,
» ماهیت حقوقی ایفای غیر موضوع تعهد ( 1395/04/5 )
» قرارداد عدم تجارت ( 1395/03/28 )
» اركان عقد مضاربه در حقوق اسلام و حقوق مدنی ایران (قسمت اول) ( 1395/03/27 )
» اركان عقد مضاربه در حقوق اسلام و حقوق مدنی ایران (قسمت دوم) ( 1395/03/27 )
» انواع ابلاغ اوراق قضایی و شیوه های اجرای آن (قسمت اول) ( 1395/03/11 )
» انواع ابلاغ اوراق قضایی و شیوه های اجرای آن (قسمت دوم) ( 1395/03/11 )
» نمونه قضیه نگاری دادنامه ( 1395/03/11 )
» قرار تامین کیفری و تاسیس جدید قرار نظارت ( 1395/03/11 )
» نظریه های مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه ( 1395/03/2 )
» رأی وحدت رویه شماره ۷۴۷ ( 1395/03/2 )
» عقود اذنیه ( 1395/03/2 )
» شرایط وقف به وسیله شخص حقوقی (قسمت اول) ( 1395/03/1 )
» شرایط وقف به وسیله شخص حقوقی (قسمت دوم) ( 1395/03/1 )
» دانلود متن کامل لایحه جدید شوراهای حل اختلاف ( 1394/11/17 )
» مجازات مرتكب در تكرار جرم ازمنظر قانون مجازات اسلامی ( 1394/06/31 )
» حقوق شهروندی و تفتیش و بازرسی خودرو ها بدون كسب اجازه مخصوص از مقام قضایی ( 1394/06/7 )
» تعریف وخصوصیات شرکت مدنی درقانون یکنواخت آمریکا (قسمت اول) ( 1394/05/21 )
» تعریف وخصوصیات شرکت مدنی درقانون یکنواخت آمریکا (قسمت دوم) ( 1394/05/21 )
» مبانی و معیار های کشف قصد مرتکب در قتل عمد (قسمت اول) ( 1394/05/13 )
» مبانی و معیار های کشف قصد مرتکب در قتل عمد (قسمت دوم) ( 1394/05/13 )
درباره ما

مدیر اجرایی: امین بهزادیان
سردبیر: مجتبی بهزادیان
وکیل دادگستری و مشاور حقوقی
مشاور سردبیر: مهشید عابدی
وکیل دادگستری و مشاور حقوقی

آمار سایت

کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد کل مطالب :
بروز شده در :

نظرتان درباره وبلاگ ما چیست؟




موسسه محک موسسه محک